İnsanlı görevler 1961'den beri uzayın gizemlerine ışık tutuyor

İlk yapay uydunun 1957’de uzaya fırlatılması ve 1961’de uzaya ilk insanın gitmesinden bu yana başta ABD ve Rusya olmak üzere ülkeler birçok insanlı uzay yolculuğu yaptı. Bu insanlı uzay görevler, yeni keşiflere ışık tutarken tarihteki yerlerini aldı.

İlk yapay uydunun 1957’de uzaya fırlatılmasından sonra astronotlar uzaya seyahat etti.
Bu sayede bugüne kadar binlerce gezegen ve yıldız keşfedildi.
İnsanlı uzay uçuşları da özellikle ABD ve Rusya tarafından düzenli şekilde sürdürülüyor.

Eski Sovyetler Birliği, 12 Nisan 1961’de uzaya ilk insanı göndererek tarihi bir başarıya imza attı.

Uzaya ilk giden Sovyet kozmonot Yuri Gagarin, dünyanın etrafında bir yörünge boyunca 108 dakika uçan kişi oldu.

Gagarin’in 1961’deki uçuşunun ardından Sovyetler Birliği’nin 6-7 Ağustos 1961’de Vostok 2 göreviyle uzaya gönderdiği Gherman Titov, bir günden fazla uzayda kalan ilk insan oldu.

Sovyetler Birliği tarafından Vostok 6 göreviyle 14-19 Haziran 1963’te Valentina Tereshkova, ilk kadın kozmonot olarak uzaya gönderildi.
Aynı tarihlerde Valery Bykovsky, en uzun süreli bireysel uçuşu gerçekleştirdi.

Pavel Belyayev ve Aleksey Leonov’un 18-19 Mart 1965’te yaptıkları uçuşta Leonov, uzay yürüyüşü yapan ilk insan oldu.
Vladimir Dzhanibekov ve Oleg Makarov da 10-16 Ocak 1978’de uzaya gitti ancak uzaya gittiklerinden farklı bir araçla Dünya’ya dönen ilk insanlar oldu.

19-27 Ağustos 1982’de uzaya giden ikinci kadın olan Svetlana Savitskaya, 17-29 Temmuz 1984’te uzay yürüyüşü yapan ilk kadın olarak da tarihe geçti.
Eski Sovyetler Birliği’nin 26 Aralık 1991’de dağılmasının ardından Rusya ismiyle ilk uzay uçuşu, 17 Mart 1992’de yapıldı.
Rusya’nın 4 Ekim 1994 ile 22 Mart 1995 arasında yaptığı uzay uçuşunda Yelena Kondakova, uzayda en uzun süre kalan kadın olarak kayıtlarda yerini aldı.

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA) programları Mercury, Gemini ve Apollo ile uzaya ve Ay’a astronotlarını yollayan ABD, Merkür Projesi ile uzaya 25 uçuş yaptı. Bunların 6’sı, 1961-1963 yıllarında yapıldı.
NASA’nın 5 Mayıs 1961’deki, “Freedom 7” misyonuyla astronot Alan Shepard’ı uzaya gönderildi.
Uzaya giden ilk Amerikalı Shepard, alt yörüngede 15 dakika 28 saniye uçtu.

ABD’nin Apollo 11 misyonu kapsamında 20 Temmuz 1969’da Neil Armstrong, Edwin Aldrin ve Michael Collins’i Ay’a gönderildi. Armstrong Ay’a ilk ayak basan insan oldu, ardından Aldrin geldi.

Yang Liwei, Shenzhou 5 göreviyle 14 Ekim 2003’te uzaya giden ilk Çinli astronot olarak tarihe geçti.
Shenzhou 6 ile Fei Junlong ve Nie Haisheng, 12-16 Ekim 2005’te uzaya gitti ve Çin’in uzaya ilk iki kişilik uçuşu gerçekleşti.
Zhai Zigang, Shenzhou 7 ile, 25-28 Eylül 2008’de uzayda yürüyen ilk Çinli astronot oldu.

NASA, yıllardır düzenli olarak Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) mürettebat yollayarak uzaydaki araştırmalarını sürdürüyor.
Halen ISS’de NASA’nın “Expedition 71” mürettebatı görevlerini sürdürüyor.
Genellikle misyonlar ortalama 6 ay sürüyor ve ekipler 6-7 kişi olabiliyor.

Ayrıca “Artemis Programı” kapsamında da ilk aşama “Artemis I”, Orion uzay aracının Ay yörüngesinde bir turu tamamlayıp Pasifik Okyanusu’na başarıyla inmesiyle toplam 25 gün sürerek Aralık 2022’de sona erdi.

Eylül 2025’te Orion uzay aracının ilk mürettebatlı misyonu “Artemis II” görevinde de astronotların Ay’a iniş yapmadan Dünya’ya dönmesi planlanıyor.
Her şey planlandığı şekilde ilerlerse insanların ilk defa Ay’ın güney kutbunu inceleyeceği programın son aşaması “Artemis III” misyonunun da önü açılacak.
Bu bağlamda insanlı uzay seyahatinin artık düzenli şekilde farklı misyonlarla sürdürüldüğü görülüyor.